Forex Temel Analiz

Forex Temel Analiz Nedir?

Temel Analiz; gelecekte oluşacak trendlerin tahmin edilebilmesi için mikro ve makro verilerin piyasaya uygulanmasıdır. Ana temel veriler FOREX piyasasındaki başlıca öğelerden biridir.Aşağıda Amerikan temel göstergelerinin bir listesini bulabilirsiniz;

Ticaret Dengesi:

Ticaret dengesi bir ulusun ithalat ve ihracat rakamları arasındaki farkı yansıtır. Pozitif bir dış ticaret dengesi ya da fazlalığı, bir ülkenin ihracatlarının ithalatlarından fazla olduğu zaman oluşur. Tam tersine negatif dış ticaret dengesi yani açık ise ihraç edilenden çok mal ithal edildiğinde oluşur. Ticaret dengeleri FOREX yatırımcıları tarafından yakından takip edilmektedir, çünkü piyasa üzerinde etkili olabilirler. Genel olarak bir ülkenin veya bölgenin ekonomisindeki genel aktivite bir değerlendirme olarak kullanılabilir. İhracat faaliyetleri; sadece söz konusu ülkenin rekabetçi pozisyonunu yansıtmaz ama yurtdışındaki ekonomik aktivitenin gücünü yansıtır. İthalat yönündeki eğilimlerde ki artış ise yurtiçindeki ulusal ekonomik gücü yansıtır. Önemli bir ticaret açığı olan ülkenin para birimi de zayıflama eğilimindedir. Ancak bu finansal yatırımların sermaye girişleri ile telafi edilebilir.

Cari Hesap:

Cari hesap, satılan veya alınan mal, hizmet, faiz ödemelerinin ve tek taraflı transferlerin en geniş ölçümü olarak uluslararası ticaret verilerinin önemli bir parçasıdır. Ticaret dengesi cari hesabı da içerir. Cari işlemler açığı para birimini zayıflatabilir.

Dayanıklı Tüketim Malları Endeksi:

Dayanıklı mal siparişleri yerli üreticilerin fabrika mallarının gelecekte veya şuan da teslim etmek üzere aldıkları yeni siparişlerin ölçütüdür. Aylık bazdaki yüzdesel değişiklikler, bu siparişlerdeki değişim oranlarını yansıtır. Dayanıklı tüketim malları siparişleri endeksi üretim sektörünün trendlerini yansıtan önemli bir göstergedir. Dayanıklı tüketim malları siparişlerinde meydana gelen artış, normalde daha güçlü ekonomik aktivite ile ilişkili olan ve genellikle bir para birimi için destekleyici olan kısa vadeli yüksek faiz oranlarına yol açabilir.

 

Gayri Safi Yurtiçi Hasıla:

Gayri safi yurtiçi hasıla (GSYH) toplam ekonomik aktivitenin en geniş ölçüsüdür. Bir ülkede üretilen tüm mal ve hizmetlerin piyasa değerinin bir göstergesidir. GSYH çeyrekler halinde raporlanır ve ekonomik aktivite gücünün birincil göstergesi olduğundan çok yakından takip edilmektedir. GSYH üç şekilde ilan edilir. 1) Gelişmiş ilan (ilk) 2) Ön sürüm (ilk revizasyon) 3) Final ilanı (2. Ve son revizyon). Bu revizyonların genelde piyasalar üzerinde önemli bir etkisi vardır. Yüksek bir GSYH rakamını genelde de enflasyonist baskılar olmadığı sürece, en azından kısa vadede söz konusu para birimi için çoğunlukla olumlu yüksek faiz oranları, beklentileri takip etmektedir. GSYİH rakamlarına ek olarak, toplam GSYİH yanı sıra her bir bileşen için fiyat değişimlerini ölçen GSMH deflatörleri vardır. GSMH deflatörleri Tüfe'ye ek olarak ana enflasyon hesaplama araçlarından biridir.

Konut Başlangıçları:

Konut başlangıçları; aylık olarak yerleşim birimlerinin ilk inşaata başlangıç ölçüsüdür. Konut Başlangıçları, ekonomideki genel durumu yansıtması açısından yakından izlenmektedir. Yüksek inşaat aktivitesi genelde artan ekonomik aktivite ve güven ile ilişkilendirilir ve daha yüksek kısa vadeli faiz oranlarının habercisi olabilir.

Tarım Dışı İstihdam Verisi:

Aynı zamanda çalışan raporu olarak da adlandırılan istihdam verisi tüm verilerin arasında en önemlisi olarak kabul edilir. Her ayın ilk Cuma günü ilan edilir. Rapor ekonomiye dair kapsamlı bir görünüm sağlar ve hükümet birimleri ve tarım dışı işyerlerine bağlı çalışan olarak ücret alan kişi sayısının ölçüsüdür. Aylık bordrolardaki değişiklikler, ay içerisinde kazanılan veya kaybedilen işgücü sayısı yaygın ekonomik faaliyetin göstergesini yansıtmaktadır. İstihdamda büyük artışlar; genelde para birimini en azından kısa vadede destekleyici yüksek faiz oranları, yol açabilecek güçlü ekonomik aktivitenin işaretleri olarak kabul edilir. Bununla beraber enflasyonist bir baskı oluşma eğilimi uzun vadede o para birimine olan ilgiyi azaltır.

Üretici Fiyatları Endeksi:

Üretici Fiyat Endeksi, aylık toptan satış fiyatlarındaki değişimi ölçer. ÜFE üretici düzeyinde genellikle tüketicilere doğrudan iletilir ve enflasyon - fiyat değişiklikleri imalat sektöründe tedbir olarak önemli bir enflasyon göstergesi verir.

Tüketici Fiyat Endeksi:

Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) bir enflasyon ölçüsüdür. Tüketiciler tarafından satın alınan mal ve hizmetlerin sabit bir sepet fiyatlarının ortalama düzeyini alır. TÜFE birincil bir enflasyon göstergesidir çünkü tüketici harcamaları ekonomik faaliyetin yaklaşık üçte ikisini oluşturmaktadır. Artan bir Tüfe genellikle bir para birimi için destekleyici olabilecek kısa vadeli yüksek faiz oranları ile takip edilmektedir. Ancak, enflasyon uzun vadeli bir problem haline gelirse, para birimine olan güven gittikçe azalır ve bunun sonucunda da zayıflar.

Haftalık İşsizlik Başvuruları:

ABD'de tarafından her hafta Perşembe günü açıklanan, İstihdam Talepleri (İşsizlik Başvuruları), ülke içinde işsizlik ödeneği almak için ilk defa başvuru yapan insan sayısını belirtmektedir. İşsizlik başvuruları, ekonominin gidişatına yönelik oldukça güncel verilerdir. Haftalık bazda açıklandığından dolayı; değerlendirmelerde genellikle tek bir veri yerine, verilerin oluşturduğu kısa vadeli trendler ön plana çıkmaktadır.

Sermaye Akışı:

Sermaye akışı bir başka ülkeye yatırım amacı ile para göndermektir. Sermaye akışı satın alınan veya satılan yatırımların değerini gösterir. Asıl konu tıpkı ticaret dengesinde olduğu gibi aradaki farktır. Bir ülkenin negatif veya pozitif sermaye akışına sahip olması o ülke parasının değerini etkiler. Pozitif sermaye akışının anlamı ülkeye yatırım için gelen sermayenin çıkandan fazla olmasıdır. Giriş çıkıştan fazla olunca doğal olarak o ülkenin parasına talep artmış demektir (o ülkede iş yapabilmek için kendi paranızı satıp o ülkenin parasını almak zorundasınız), talep artınca doğal olarak değeri de artmış olacaktır. Negatif sermaye akışında ise çıkan para gelenden az demektir. Bu durumda o ülkenin parasına talep azalmış demektir (kimse o parayı alıp gelmek istemiyor).

ISM Verisi:

Bu veri, ekonominin sağlığını ve durumunu gösteren önemli bir göstergedir. Küresel ve yerel işletmeler, çok çabuk bir şekilde piyasa koşullarına tepki verir. Daha yüksek bir değer endüstride genişleme anlamına, daha düşük bir değer ise ekonomide önemli bir küçülmeyi işaret eder. Bu veri oluşturulurken 400 civarında satın alma müdürüne mevcut piyasa koşulları (istihdam, üretim, yeni siparişler, fiyatlar) sorulur. Beklentilerin üstünde gelen bir veri USD için yükseliş, beklentinin altında gelen ise USD için düşüş anlamına gelir.

 

Perakende Satış Verisi:

Ait olduğu dönemde perakende satış yapılan mağazalarda kesilen fatura tutarını yansıtan veri, hemen her türlü dayanıklı ve dayanıksız malı kapsıyor. Piyasadaki ekonomik aktivitenin üçte ikisinin tüketici harcamalarından oluşması, perakende satışları önemli bir veri haline getiriyor. Perakende satışlar verisi, ekonomik konjonktüre ilişkin önemli ipuçları içeriyor. Azalan perakende satışlar durgunluğa işaret ederken, büyük oranda artan satışlar enflasyonist baskıya neden oluyor. Ayrıca bu veri, yatırımcılara perakende satış yapılan sektörlerin içinde bulunduğu durum hakkında ipuçları vermesi ile yol gösterici olabiliyor.

Tüketici Güven Endeksi:

Ekonomide tüketici davranışları, hem karar alıcılar hem de ekonominin gelecek tahminleriyle ilgilenenler için oldukça önemli bir yere sahiptir. Tüketici güvenindeki iyimserlik, harcama yapma isteğini ve borca girme eğilimini yükseltebilmekte, kötümserlik ise tüketicilerin harcamalarını kısmalarına ve mali durumlarını yeniden gözden geçirmelerine neden olabilmektedir.

Michigan Güven Endeksi:

Michigan Üniversitesi tarafından açıklanan verilerdir. Tüketicilerin ekonomik olarak duygusal davranışlarını inceler. Tüketicilerin, para harcama konusundaki aylık tutumları ile ilgili bilgiler verir.

Kapasite Kullanım Oranı:

Ülke genelindeki kaynakların etkin kullanımını araştırır. Bu sayede endüstri alanında da veriler bulunmuş olur. Örneğin fabrikaların kaynak kullanım oranları gibi. Kaynakların etkin kullanımı, verimliliği artıracağından, birçok ekonomik verinin iyileşmesine yardımcı olur.

Philadelphia Fed Endeksi:

Pennsylvania, New Jersey ve Delaware çevresindeki imalatçılar incelenir. Şirketler toplam iş hacimleri konusunda araştırılır. Değişiklikler varsa kaydedilir. Bu gösterge istihdam, fiyatlar ve endüstrideki koşullar hakkında bilgi verdiği için, önemli bir göstergedir.

 

NDF Nedir?

NDF(Non-Deliverable Forward), kişi/kurum ile karşı taraf arasında olumsuz kur hareketlerine karşı koruma sağlamak amacıyla yapılan bir anlaşmadır. Bu işlem nakit uzlaşma ile sona ermektedir. Dolayısıyla vade sonunda herhangi bir döviz değişimi olmayan tipik bir döviz değişim işlemidir. Bu sebepten dolayı vade sonunda fiziksel teslimatın gerekmediği durumlarda NDF'ler daha çok kullanılmaktadır. NDF'ler bu yönüyle FX işlemlerine benzemektedir. NDF piyasası tezgâh üstü piyasadır. Teknik olarak forward veya future işlemleri gibi konumlandırılabilir. Genellikle FX işlemlerinin yasak olduğu ülkelerde daha fazla rağbet gören bir üründür.

NDF'ler 1990'ların başında aktif olarak işlem görmeye başladı. Daha çok kurumlar tarafından kur riskinden korunma amaçlı kullanılan NDF'lerde spekülatif amaçlı işlemlerin oranı %60-80 civarındadır. Vadeleri 1 aydan 1 yıla kadar uzanan NDF'ler 2 yıllık vadelerde de işlem görmektedir.

NDF'ler Nasıl Çalışır?

İşleme başlamak için öncelikle işlem yapmak istediğiniz pariteleri, işlemin miktarını ve vadesini seçmeniz gerekmektedir. İşlem yapılabilecek pariteler aşağıdaki gibidir; Asya Pasifik Avrupa, Ortadoğu ve Afrika Latin Amerika CNY Çin Renminbi EGP Mısır Pound ARS Arjantin Peso IDR Endonezya Rupiah ILS İsrail Şekel BRL Brezilya Real INR Hindistan Rupee KZT Kazakistan Tenge CLP Şili Peso KRW Kuzey Kore Wonu RUB Rusya Ruble COP Kolombiya Peso MYR Malezya Ringgit GTQ Guatemala Quetzal PHP Filipin Peso PEN Peru Nuevo Sol TWD Tayvan Dollar UYU Uruguay Peso VND Vietnam Dong VEB Venezuela Bolívar Bütün bunları seçtikten sonra vadeye göre karşı taraf elektronik olarak size bir kontrat fiyatı sunacaktır. Bu fiyat aşağıdaki değişkenlere bağlı olarak belirlenmektedir; İşlem yapılacak parite NFD işlemi yapılacak ürünün vadesi Bankalar arası piyasadaki parite kurları Nominal ana para tutarı Piyasa volatilitesi İşlemin yapılacağı kurumun spreadi İşlem yapılacak paritelere ait olan ülkelerin faiz oranları İşlemi yaptıktan sonra vade gününde finansal piyasalar tarafından kabul gören bağımsız kuruluşların uzlaşma fiyatlarına bakılmaktadır. Genelde burada Reuters ekranındaki ilgili paritelere ait uzlaşma fiyatları baz alınmaktadır. Siz bir NDF sattıysanız ve kontrat fiyatı vade sonundaki uzlaşma fiyatından yüksek ise karşı taraf size aradaki farkı ödeyecektir. Tersi durumda ise sizin karşı tarafa aradaki farkı ödemeniz gerekecektir. Vade sonunu beklemeden de NDF işlemini kapatabilirsiniz. Ancak bunun için karşı tarafta size yukarıda belirtilen hesaplama yöntemi ile bir kotasyon verecektir. İsterseniz bu fiyattan NDF işleminizi kapatabilirsiniz. Ayrıca isterseniz NDF'inizin vadesini de uzatabilirsiniz.

NDF'lerin Avantajları ve Dezavantajları Nelerdir?

Avantajlar

Korunma: NDF'ler işlem tarihiniz ile sizin belirlediğiniz vade arasında seçtiğiniz paritedeki piyasa riskinden korumaktadır. Bu sebepten dolayı NDF'ler kur riskinizi yönetebilmenizi sağlar. Çeşitlilik: NFD'lerin geniş bir kullanım alanı mevcuttur. Risk Yönetimi: Borsa kısıtlamalarından dolayı fiziksel teslimatın mümkün olmadığı paritelerde NDF'ler döviz kuru riskini ortadan kaldıran çözümler sunar. Esneklik: NDF'ler esnek ürünlerdir. Ürünün vadesi ve kontrat büyüklüğü sizin isteğinize göre belirlenir ve işlem yapıldıktan sonra bile vade değiştirilebilir.

Dezavantajlar

Fırsat Kaybı: İşlem tarihiniz ile sizin belirlediğiniz vade arasında seçtiğiniz paritedeki olumlu fiyat hareketlerinden mahrum kalırsınız. Vadeden Önce İptal: NDF'i vadesinden önce iptal etmeniz durumunda ekstra maliyete katlanmanız gerekir.

NDF İşleyiş Örnekleri

Örnek 1 İthalatçı Firma

Çin'den ithalat yapan bir firmanız var. Fatura size CNY (Çin Renminbi) olarak kesiliyor ve USD olarak ödemeniz isteniyor. İthalat yapacağınız firma USD karşılığı olarak 1 Milyon CNY'yi 3 ay vadeli olarak ödemenizi istiyor. O andaki USD/CNY kurunu 6.84 olarak varsayalım. Herhangi bir hedge işlemi yapmazsak nasıl bir riske maruz kalırız öncelikle onu açıklayalım. Hiçbir hedge işlemi yapmazsak USD/CNY kurunun piyasadaki dalgalanmalarına maruz kalacağız. Örneğin kur 7.01 olursa(1.000.000 / 7.01) 142.653,35 USD ödememiz gerekecektir. Eğer kur 6.75'e düşerse(1.000.000 / 6.75) 148.148,15 USD ödememiz gerekecektir. NDF kullanarak bu işlemi hedgelemek istersek USD/CNY NDF'ini 3 ay vadeli olarak girmemiz gerecektir. Nominal değer ise 1.000.000 CNY olacaktır. Karşı taraf size bir kontrat fiyatı verecektir. Bu fiyatın 6.87 olduğunu varsayalım. Eğer vade sonunda uzlaşma fiyatı 6.75 olursa, (1.000.000 / 6.75) 148.148,15 USD, kontrat fiyatına göre (1.000.000 / 6.87) 145.560,41 USD olduğu için aradaki fark olan 2.587,74 USD karşı tarafın size ödeyeceği tutar olacaktır. Çünkü siz ithalat yapacağınız firmaya yapacağınız ödeme için kendiniz kontrat fiyatı karşılığı olarak 145.560,41 USD'den sabitlediniz. Vade sonunda uzlaşma fiyatına karşılık ödemeniz gereken tutar 148.148,15'e yükseldi. Bu aradaki fark karşı taraf tarafından ödenecektir. Tersi durumda ise uzlaşma fiyatı 7.01 USD/CNY olursa (1.000.000 / 7.01) 142.653,35 USD, kontrat fiyatı 6.87 olursa (1.000.000 / 6.87) 145.560,41 USD karşılıkları ortaya çıkmaktadır. Bu durumda aradaki fark olan 2.907,06 USD sizin tarafınızdan karşı tarafa ödenecektir.

Örnek 2 İhracatçı Firma

Kore'ye ihracat yapan bir firmanız var. Siz faturayı KRW(Kore Wonu) olarak kesiyorsunuz ama onlar ödemeyi USD olarak yapıyor. Varsayalım ki 120.000 KRW karşılığını olarak size 3 ay sonra USD ödemesi yapacaklar. Şuanda USD/KRW kurunun 998 olduğunu varsayalım. Herhangi bir hedge işlemi yapmazsak nasıl bir riske maruz kalırız öncelikle onu açıklayalım. Hiçbir hedge işlemi yapmazsak USD/KRW kurunun piyasadaki dalgalanmalarına maruz kalacağız. Örneğin kur 1015 olursa(120.000 / 1015) 118.226,60 USD almamız gerekecektir. Eğer kur 970'e düşerse(120.000 / 970) 123.711,34 USD almamız gerekecektir. NDF kullanarak bu işlemi hedgelemek istersek USD/KRW NDF'ini 3 ay vadeli olarak girmemiz gerecektir. Nominal değer ise 120.000 KRW olacaktır. Karşı taraf size bir kontrat fiyatı verecektir. Bu fiyatın 991 olduğunu varsayalım. Eğer vade sonunda uzlaşma fiyatı 1017.869 olursa, (120.000 / 1017.869) 117.893,36 USD, kontrat fiyatına göre (120.000 / 991) 121.089,81 USD olduğu için aradaki fark olan 3.196,44 USD karşı tarafın size ödeyeceği tutar olacaktır. Çünkü siz ihracat yapacağınız firmadan alacağınız ödeme için kendiniz kontrat fiyatı karşılığı olarak 121.089,81 USD'den sabitlediniz. Vade sonunda uzlaşma fiyatına karşılık alacağınız 117.893,36'e düştü. Bu aradaki fark karşı taraf tarafından ödenecektir. Tersi durumda ise uzlaşma fiyatı 971.50 USD/KRW olursa (120.000 / 971.50) 123.520,33 USD, kontrat fiyatı 991 olursa (120.000 / 991) 121.089,81 USD karşılıkları ortaya çıkmaktadır. Bu durumda aradaki fark olan 2.430,52 USD sizin tarafınızdan karşı tarafa ödenecektir.

Örnek 3 İhracatçı Firma Alacağının Gecikmesi

Bir önceki örneğe ek olarak ihracat yaptığınız ürünlerinizin teslimatında bir gecikme yaşandı ve ödemeyi 1 ay sonra alacağınız belirtildi. Sizde yaptığınız NDF işleminin vadesini 1 ay uzatmak isteyeceksiniz. Bu durumda karşı taraf size o andaki kur ve ilgili ülke faiz oranlarına göre bir spread hesaplayarak bildirecektir. Örneğin bu spread -2.9 olsun. Bu durumda sizin yeni kontrat fiyatınız (991-2.9) 988.10 olacaktır.

Örnek 4 İthalatçı Firma Ödemesinin Erkene Alınması

Birinci örneğe ek olarak ithalat yaptığınız firma malları daha erken yolladı ve sizden 1 ay önce ödeme yapmanızı istedi. Bu durumda kendinizi kur riskine karşı koruma amaçlı yaptığınız NDF işleminin vadesini 1 ay öne çekmeniz gerekmektedir. Bu durumda karşı taraf size o andaki kur ve ilgili ülke faiz oranlarına göre bir spread hesaplayarak bildirecektir. Örneğin bu spread -0.01 olsun. Bu durumda sizin yeni kontrat fiyatınız (6.87-0.01) 6.86 olacaktır.